Lees meer over vitaminen ...

Vitamine A (retinol) is een vetoplosbare vitamine. Een meer aangewezen vorm is de wateroplosbare provitamine A (bèta-caroteen). Provitamine A wordt, afhankelijk van de behoefte, in het lichaam omgezet in vitamine A. De inname van pro-vitamine A kan nooit leiden tot een te hoog vitamine A-gehalte en is dus volledig veilig. Provitamine A bezit antioxidatieve eigenschappen en versterkt de weerstand, het gezichtsvermogen, de huid, de beenderen en de tanden.
Een chronisch vitamine A-tekort (bijvoorbeeld bij galstuwing of een slechte vetstofwisseling) kan het gezichtsvermogen verstoren en uiteindelijk tot nachtblindheid en totale blindheid leiden.
Tijdens de zwangerschap wordt het gebruik van vitamine A afgeraden. De inname van provitamine A (bèta-caroteen) is echter volledig veilig.

B-vitaminen
werken vaak samen en zijn voor hun individuele taken sterk van elkaar afhankelijk. Ze beïnvloeden op een synergistische manier (het effect van de samenwerking is groter dan de optelsom van de individuele effecten) belangrijke enzymen in het lichaam en versnellen het verloop van zeer veel biochemische reacties. Daarom is het belangrijk dat ze in een 'complex' en in een voldoende hoge dosering worden ingenomen. Een tekort aan B-vitaminen heeft dan ook allerlei uiteenlopende tekorten tot gevolg, die vaak niet als zodanig worden herkend.

. Vitamine B1 (thiamine) draagt in belangrijke mate bij tot de verbranding van koolhydraten en beïnvloedt daardoor de energievoorziening in het lichaam. Vitamine B1 ondersteunt ook het hart en het zenuwstelsel.
Bij een vitamine B1-tekort (bijvoorbeeld bij alcoholisme) kunnen psychische afwijkingen en aan het zenuwstelsel gerelateerde problemen ontstaan, zoals depressie, een verlaagde tolerantiedrempel, concentratieproblemen, geheugenverlies, delirium en zelfs dementie. Andere verschijnselen zijn pijn, spierzwakte, verminderde reflexen, gebrekkige eetlust, gewichtsverlies en maagstoornissen.

. Vitamine B2 (riboflavine-5-fosfaat) speelt voornamelijk een rol bij allerhande groeiprocessen. Zoals andere B-vitaminen ondersteunt het de energieproductie door de stofwisseling van koolhydraten, eiwitten en vetten te beïnvloeden. Vitamine B2 beïnvloedt de vorming van rode bloedcellen (hemoglobine), het ademhalingsstelsel, de productie van antilichamen en regelt de groei en voortplanting. Deze vitamine is ook van belang voor de huid, de nagels, de haargroei, het gezichtsvermogen, het zenuwstelsel, de schildklieractiviteit en de bescherming (glutathionsynthese) tegen oxidatieve schade.
Een gebrek aan vitamine B2  kan huiduitslag, huidkloofjes, ontstekingen bij de mondhoeken, jeukende ogen en vermoeidheid veroorzaken. Een tekort kan bovendien leiden tot een verlaging van het hemoglobinegehalte en een optimaal zuurstoftransport van de longen naar de rest van het lichaam belemmeren.

. Vitamine B3 (niacine, niacinamide, nicotinamide of PP 'pellagra preventing factor') beïnvloedt het functioneren van meer dan 200 enzymen, de energievoorziening, de hormoonsynthese, de glucosehuishouding, het verlagen van LDL-cholesterol, de bloedcirculatie, de werking van de hersenen en het zenuwstelsel, de vorming van rode bloedcellen, de bescherming van het DNA en de toestand van de huid.
Een tekort aan vitamine B3 kan huiduitslag en -ontstekingen (pellagra of ruwe huid) veroorzaken. In zeer ernstige gevallen kunnen die symptomen met dementie gepaard gaan. Tevens kunnen vermoeidheidsklachten en problemen van het mondslijmvlies, de tong en de darmen optreden.

. Vitamine B4 (choline) is een bestanddeel van fosfatidylcholine, een belangrijk onderdeel van de celmembranen en onder andere betrokken bij de cholesterol- en vetstofwisseling. Choline is een voorloper van de neurotransmitter acetylcholine. Het versnelt de aanmaak en vrijmaking van acetylcholine in de zenuwcellen. In het perifere zenuwstelsel activeert acetylcholine de spieren, terwijl het ook de belangrijkste neurotransmitter is binnen het parasympatisch zenuwstelsel, het systeem dat ervoor zorgt dat het lichaam in een toestand van rust en herstel kan komen. Het stimuleert de spijsvertering en de aanmaak van glycogeen waarin overtollige glucose uit het bloed wordt opgeslagen. Daarnaast vervult acetylcholine een belangrijke functie bij leerprestaties, kortetermijngeheugen, opwinding en het beloningssysteem in de hersenen. Samen met folaat en cobalamine is choline een belangrijke bron van methylgroepen en een belangrijk co-enzym voor de regulering van homocysteïne. Homocysteïne is een, in hoge concentraties, giftig stofwisselingsproduct van het aminozuur methionine. Een verhoogd homocysteïnegehalte is slecht voor hart- en bloedvaten, hersenen, gewrichten en botten. Ook wordt het geassocieerd met beroertes.
Ernstige tekorten kunnen vermoeidheid, geheugenstoornissen, leer- en concentratieproblemen, mentale stoornissen bij ouderen en leververvettting veroorzaken. Onvoldoende inname van choline tijdens de zwangerschap kan, net als een tekort aan foliumzuur, de kans aanmerkelijk vergroten op het ontstaan van neuraalbuisdefecten en een hazenlip. Bovendien kan een tekort een negatieve invloed hebben op het geheugen van het kind na de geboorte, en kan het hartafwijkingen veroorzaken. 

. Vitamine B5 (pantotheenzuur, dexpanthenol) speelt een cruciale rol in de celstofwisseling en het metabolisme van koolhydraten, eiwitten en vetten, en beïnvloedt langs die weg de energievoorziening in het lichaam. Vitamine B5 is een voorloper van co-enzym A, een cofactor in meer dan 70 stofwisselingsprocessen, en belangrijk voor de vorming van hormonen en het functioneren van het zenuwstelsel.
Een tekort aan vitamine B5 gaat meestal gepaard met een gebrek aan andere vitaminen uit de B-groep. Dat kan leiden tot vermoeidheid, slaapproblemen, depressies, ongevoelige of pijnlijke spieren, branderig gevoel in de voeten, haarverlies, verminderde immuniteit, buikpijn en degeneratie van de centrale gezichtszenuw.

. Vitamine B6 (pyridoxine, P5P of pyridoxaal-5-fosfaat) is essentieel voor de werking van meer dan honderd vitamine B6-afhankelijke enzymen. Die enzymen zetten diverse biochemische reacties in gang, wat verklaart waarom de fysiologische functies van vitamine B6 zo sterk uiteenlopen. Vitamine B6 speelt een belangrijke rol bij de energiestofwisseling, de stofwisseling van vetten (cholesterol) en het hormonaal stelsel. Vitamine B6 is ook betrokken bij de vorming van serotonine, dopamine, adrenaline, noradrenaline, GABA, histamine, melatonine en vitamine B3. Bepaalde geneesmiddelen (tegen hoge bloeddruk, astma en andere longziekten, reumatoïde artritis, bloedarmoede of anemie, epilepsie) kunnen een tekort aan vitamine B6 veroorzaken.
Ernstige vitamine B6-tekorten (bijvoorbeeld bij zuigelingen en alcoholici) kunnen leiden tot bloedarmoede, vermoeidheid, verminderde of gebrekkige eetlust, diarree, zenuwaandoeningen, depressie, huid- en tongontstekingen, pijn en een verminderde weerstand. Bij zuigelingen kan een tekort aan vitamine B6 overgeven, gewichtsverlies en stuipen veroorzaken.

. Vitamine B7 (inositol) kan veilig gebruikt worden bij depressie, angstaanvallen (zonder fobieën), obsessief-compulsieve stoornissen en fobieën. Zelfs bij doseringen van 6-18 gram per dag werden geen bijwerkingen gerapporteerd. Een optimaal effect vereist trouwens wel enig geduld. Inositol kan ook gebruikt worden voor het bekomen van een goede nachtrust.

. Vitamine B8 (biotine, ook vitamine H genoemd) is als co-enzym in staat koolhydraten en eiwitten om te zetten in energie (citroenzuurcyclus) en prostaglandinen - die onder andere een rol spelen bij ontstekingen, bloedvaten, pijn, koorts, … - uit essentiële vetzuren te produceren. Biotine is tevens noodzakelijk voor de opname van vitamine C en speelt een belangrijke rol bij groei- en herstelprocessen van de huid, het haar, de nagels, het zenuwstelsel en het beenmerg.
Een biotinetekort veroorzaakt huidproblemen, zwakke nagels, bloedarmoede, depressie, vermoeidheid, spierpijn, verhoogde cholesterol, ontsteking van de tong en tintelingen of gevoelloosheid in armen en benen.

. Vitamine B10 (PABA, para-aminobenzoëzuur) is een aminozuur met een UV-absorberende werking (UV-filter) en een positieve invloed op de gezondheid van huid en haar.
Een langdurig gebrek aan vitamine B10 kan allerhande huid- en haarproblemen veroorzaken.

. Vitamine B9 of B11 (foliumzuur, actief folaat) is een essentieel voedingsbestanddeel voor de groei en instandhouding van alle lichaamscellen. Foliumzuur heeft een belangrijke sleutelfunctie bij de vorming van het erfelijk materiaal (DNA-synthese), de ontwikkeling van de hersenen en het ruggenmerg bij de foetus, de stofwisseling van  aminozuren, de afbraak van eiwitten en de vorming van rode bloedcellen.
Een tekort aan folium (bijvoorbeeld bij spijsverteringsstoornissen) geeft aanleiding tot bloedarmoede (met onder andere hoofdpijn, gewichtsverlies, vermoeidheid, misselijkheid, diarree, anorexie, slapeloosheid, geïrriteerdheid, vergeetachtigheid), veranderingen in het beenmerg, darmstoornissen, groeistoornissen, zenuwpijn, geboorteafwijkingen (neuraalbuisdefecten) en tongontstekingen.
Omdat het lichaam zelf geen foliumzuur produceert en nauwelijks opslaat is een regelmatige inname van foliumzuur noodzakelijk. Aan zwangere vrouwen wordt aangeraden om extra folium in te nemen (acht weken voor de bevruchting tot en met de tweede maand van de zwangerschap) om het risico op aangeboren afwijkingen te verminderen. Een evenwichtige voeding volstaat hier niet om voldoende foliumzuur te kunnen opnemen. Ook aan personen die behandeld worden met methotrexaat (bij reumatoïde artitis, ziekte van Crohn, ernstige psoriasis) wordt extra opname van foliumzuur aangeraden.

. Vitamine B12 (adenosylcobalamine, cyanocobalamine en methylcobalamine) is een gangmaker van verschillende enzymen en uitermate belangrijk voor de hersenen, de instandhouding van het zenuwstelsel en de vorming van het bloed (hemoglobine). Vitamine B12 speelt ook een rol bij de stofwisseling van foliumzuur.  Naast een tekort aan intrinsieke factor (IF), kunnen geneesmiddelen voor het hart, cholesterol, diabetes (suikerziekte) en maag (onder andere tegen overproductie van maagzuur) een tekort aan vitamine B12 veroorzaken. Inname van hoge dosissen foliumzuur kan een tekort aan vitamine B12 maskeren.
Een langdurig tekort aan vitamine B12 (bijvoorbeeld bij spijsverteringsstoornissen, veganisten, kinderen die borstvoeding krijgen van veganistische moeders en na heelkundige ingrepen voor zwaarlijvigheid) leidt uiteindelijk tot bloedarmoede (met onder andere vermoeidheid, eetlustverlies, ademnood, pijn op de borst, hoofdpijn, spierzwakte) en aantasting van het zenuwstelsel (met onder andere tintelende of gevoelloze handen en voeten en geheugen- en concentratieproblemen). Homocysteïne kan zich immers in het lichaam ophopen bij een onvoldoende aanvoer van vitamine B12, foliumzuur en vitamine B6 met een verhoogd risico voor hart-en vaatziekten, osteoporose en neurologische aandoeningen tot gevolg. Dergelijk tekort kan door vitamine B12 worden aangevuld.


Vitamine C (ascorbinezuur) is een wateroplosbare vitamine en belangrijk voor de weerstand, de beenderen en tanden, de huid, de bloedvaten, het zenuwstelsel en de energievoorziening. Vitamine C bevordert de opname van ijzer en beschermt als antioxidant tegen vrije radicalen (verouderingsprocessen).
Een tekort aan vitamine C uit zich in een slechte wondgenezing, een verminderde weerstand en scheurbuik (gewichtsverlies, slapeloosheid, vermoeidheid, tandvleesbloedingen, tandverlies en inwendige bloedingen).

Vitamine D (calciferol) is een vetoplosbare vitamine die zorgt voor de opname van kalk en fosfaat uit de voeding. Vitamine D speelt een rol bij de opbouw van het skelet en de tanden en beïnvloedt de spierfunctie, de hersenwerking en de weerstand. Risicogroepen voor een vitamine D-tekort zijn vegetariërs en veganisten, personen met een ongezonde eetgewoonte, alcoholisten, personen die een vetarm of vetvrij dieet volgen, zwangere vrouwen, kinderen die borstvoeding krijgen, personen met een donkere huidskleur of die onvoldoende aan zonlicht blootgesteld worden. De huid wordt op oudere leeftijd ook dunner waardoor het vermogen om vitamine D in de huid aan te maken vermindert. Vitamine D3 (cholecalciferol) is de meest gebruikte vitamine D-vorm.
Mogelijke symptomen van een vitamine D-tekort zijn zwakke beenderen (botontkalking), lusteloosheid, chronische vermoeidheid, angstaanvallen, spierkrampen, gewrichtspijn, bloedend tandvlees en in erge gevallen bijschildklier- en hartproblemen.

Vitamine E (alfa-tocoferol) is een vetoplosbare vitamine die bestaat uit een familie van vier tocoferolen en vier tocotriënolen. Vitamine E is noodzakelijk voor de aanmaak van rode bloedcellen en het instandhouden van spier- en andere weefsels. Bovendien speelt vitamine E een belangrijke rol bij de stofwisseling en de weerstand.
Vitamine E-tekort kan onder andere voorkomen bij galstuwing of een slechte vetstofwisseling. Bij vroeggeborenen is de opname van vitamine E in de darm nog beperkt, wat bloedarmoede, vochtophoping en storingen bij de bloedplaatjes kan veroorzaken. Als antioxidant wordt vitamine E veel in huidverzorgingsproducten gebruikt.

Vitamine K wordt onderverdeeld in vitamine K1 (phylloquinon) en vormen van vitamine K2 (menaquinonen). Vitamine K is een vetoplosbare vitamine en speelt een belangrijke rol bij de bloedstolling en de aanmaak van de beenderen. Vanaf de leeftijd van drie maanden wordt vitamine K gedeeltelijk aangemaakt door bacteriën in de dikke darm.
Vitamine K-tekort kan voorkomen door een langdurig antibioticagebruik (verminderde productie van vitamine K door de darmflora) en door galwegenobstructie (verminderde opname van vitamine K). Omdat pasgeborenen geen vitamine K van de moeder meekrijgen, wordt aan hen extra vitamine K toegediend om (hersen)bloedingen te voorkomen. Bij borstvoeding (moedermelk bevat weinig vitamine K) krijgen ze daarenboven tot en met de derde maand extra vitamine K toegediend.
Een tekort aan vitamine K leidt tot een verstoorde bloedstolling en kan bloedingen tot gevolg hebben. Het spreekt voor zich dat de inname van vitamine K tijdens het gebruik van antistollingsmiddelen onder strikte controle moet gebeuren.

Overzicht vitaminen

Lees ook deze artikels

Wij gebruiken cookies om onze website beter af te stemmen op uw voorkeur. Dat surft gemakkelijker. Gaat u hiermee akkoord? Ja Nee Meer over cookies »
← Keer terug naar de backoffice    Professioneel advies en snelle levering ... Ontvang 5 % extra korting bij aankoop vanaf € 100 ... Gratis levering in België vanaf € 49 ... Veilig winkelen en geen extra kosten Verbergen